छायाचित्रकार रजनीश काकडे यांच्या निधनाने मुंबईच्या पत्रकारिता विश्वावर एक गडद सावली दाटून आली आहे. काकडे यांच्या निधनाने केवळ एका व्यक्तीचा अंत झालेला नाही, तर एक संवेदनशील दृष्टी, एक ध्येयवादी मन आणि एक जिवंत इतिहासच जणू काळाच्या पडद्याआड गेला आहे. अवघ्या ५५ व्या वर्षी त्यांनी घेतलेला अखेरचा श्वास पत्रकारितेच्या क्षेत्रासाठी मोठी पोकळी निर्माण करून गेला.
पत्रकारितेच्या मूल्यांवर त्यांचा ठाम विश्वास होता. सत्याला कॅमेऱ्यात बंदिस्त करताना त्यांनी कधीही तडजोड केली नाही. त्यांची छायाचित्रे ही केवळ दृश्य नसायची, तर त्या मागे असायची एक ठाम भूमिका, एक संवेदनशील दृष्टी आणि समाजाबद्दलची खोल बांधिलकी. द मुंबई प्रेस क्लबचे उपाध्यक्ष म्हणून त्यांनी केवळ पद भूषवले नाही, तर त्या संस्थेला एक दिशा दिली.
रजनीश काकडे यांनी आपल्या कारकीर्दीची सुरुवात ‘दैनिक सकाळ’ मधून केली. त्या काळात त्यांनी महाराष्ट्राच्या राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक घडामोडींचे अचूक आणि प्रभावी चित्रण केले. पुढे हिंदुस्थान टाइम्स मध्ये तीन वर्षे काम करताना त्यांनी राष्ट्रीय पातळीवर आपली ओळख निर्माण केली. मात्र गेली १८ वर्षे ते आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था असोसिएटेड प्रेस मध्ये कार्यरत होते. त्यांच्या कॅमेऱ्याने टिपलेले अनेक क्षण देश-विदेशातील वर्तमानपत्रांच्या पहिल्या पानावर झळकले. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारांनी त्यांचा गौरव झाला, पण त्यांच्या चेहऱ्यावर कधीही गर्व नव्हता. होती ती फक्त कामाबद्दलची निष्ठा!
काकडे हे केवळ एक उत्कृष्ट छायाचित्रकार नव्हते, तर ते अनेक तरुणांसाठी प्रेरणास्थान होते. पत्रकारितेच्या या धावत्या जगात त्यांनी संयम, संवेदनशीलता आणि प्रामाणिकपणा या मूल्यांची शिकवण दिली. ‘सत्य शोधा, क्षण जगा आणि मग कॅमेऱ्यात पकडा’ हा त्यांचा मंत्र अनेक विद्यार्थ्यांच्या मनात आजही कोरलेला आहे. त्यांनी असंख्य तरुण छायाचित्रकारांना मार्गदर्शन केले, त्यांच्यात आत्मविश्वास निर्माण केला आणि त्यांना स्वतंत्र विचारांची दिशा दिली.
त्यांच्या अकाली जाण्याने मुंबईच्या पत्रकारिता क्षेत्रात एक न भरून येणारी पोकळी निर्माण झाली आहे. शिवाजी पार्क स्मशानभूमीत त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार झाले, पण त्यांच्या आठवणी आणि त्यांनी टिपलेले क्षण मात्र कायम जिवंत राहतील. त्यांच्या छायाचित्रांतून समाजाचे प्रतिबिंब दिसत राहील, अन्यायाविरुद्धचा आवाज उमटत राहील आणि संवेदनशीलतेची जाणीव जपली जाईल.
रजनीश काकडे यांचे जीवन हे केवळ एका छायाचित्रकाराचे नव्हते, तर ते एक मूल्यांचा वारसा होते. त्यांनी माणसे घडवली, संस्थांना बळ दिले आणि पत्रकारितेच्या सर्वोत्तम परंपरा जपल्या. त्यांच्या जाण्याने निर्माण झालेली पोकळी शब्दांनी भरून निघणार नाही; मात्र त्यांनी दिलेला आदर्श आणि प्रेरणा पुढील पिढ्यांना मार्गदर्शक ठरेल, हीच त्यांना खरी श्रद्धांजली ठरेल.
