तंत्रज्ञानाच्या वेगाने धावणाऱ्या या युगात कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजेच एआय हा शब्द आता केवळ तांत्रिक चर्चेपुरता मर्यादित राहिलेला नाही, तर तो प्रत्येकाच्या दैनंदिन आयुष्याचा भाग बनत आहे. या क्रांतीच्या केंद्रस्थानी उभा आहे एक तरुण चेहरा – Sam Altman. अवघ्या ४० व्या वर्षी या उद्योजकाने जगभरात एआयची लाट निर्माण केली आहे.
२२ एप्रिल १९८५ रोजी शिकागो येथे जन्मलेल्या ऑल्टमनला लहानपणापासूनच संगणकाची गोडी होती. वयाच्या आठव्या वर्षीच त्याने संगणक हाताळायला सुरुवात केली. पुढे Stanford University येथे शिक्षण घेत असताना त्याने पारंपरिक शिक्षणापेक्षा स्वतःचा मार्ग निवडला आणि स्टार्टअपच्या दुनियेत उडी घेतली. वयाच्या १९ व्या वर्षी ‘लूप्ट’ या अॅपद्वारे त्याने पहिलं यश मिळवलं.
यानंतर त्याचा प्रवास अधिक वेगाने पुढे गेला. Y Combinator या जागतिक स्तरावरील स्टार्टअप अॅक्सेलरेटरमध्ये तो सहभागी झाला आणि पुढे अध्यक्षपदाची जबाबदारीही सांभाळली. त्याच्या नेतृत्वाखाली अनेक मोठ्या कंपन्यांनी यशाची शिखरे गाठली.
२०१५ मध्ये त्याने OpenAI या संस्थेची स्थापना केली. सुरुवातीला मानवजातीच्या हितासाठी एआय विकसित करण्याचा उद्देश असलेल्या या संस्थेने आज जगभरात प्रभाव निर्माण केला आहे. २०२२ मध्ये सादर झालेल्या ChatGPT ने तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात अभूतपूर्व बदल घडवून आणला. काही दिवसांतच लाखो लोकांनी याचा वापर सुरू केला आणि शिक्षण, लेखन, व्यवसाय, संशोधन अशा अनेक क्षेत्रांमध्ये नवे दरवाजे उघडले.
आज एआय केवळ सोयीचे साधन राहिलेले नाही, तर ते भविष्यातील जीवनशैली ठरवणारे माध्यम ठरत आहे. ऑल्टमन याची संकल्पना ‘इंटेलिजन्स अॅज अ यूटिलिटी’ म्हणजेच वीज किंवा पाण्यासारखी एआय सेवा सर्वांसाठी उपलब्ध व्हावी, अशी आहे. मात्र या प्रवासात वादही कमी नाहीत. २०२३ मध्ये कंपनीतून अचानक बाहेर पडण्याची वेळ त्याच्यावर आली, पण कर्मचाऱ्यांच्या पाठिंब्यामुळे तो पुन्हा सन्मानाने परतला.
एआयमुळे नोकऱ्यांवर परिणाम होईल, अशी भीती अनेकांनी व्यक्त केली आहे. मात्र ऑल्टमनचा विश्वास वेगळाच आहे. त्याच्या मते एआयमुळे काही बदल निश्चित होतील, पण त्यातून नवीन संधीही निर्माण होतील. मात्र यासाठी सुरक्षित आणि जबाबदारीने एआयचा वापर करणे अत्यावश्यक आहे.
आज सॅम ऑल्टमन एका अशा टप्प्यावर उभा आहे, जिथून पुढील मानवी इतिहासाची दिशा ठरू शकते. एआयची ही क्रांती आता थांबणारी नाही, पण ती योग्य मार्गाने वापरण्याची जबाबदारी मात्र आपल्या सर्वांवर आहे.