वैद्यकीय शिक्षण ही केवळ पदवी मिळवण्याची शर्यत नसते; ती समाजाच्या जीविताशी जोडलेली जबाबदारी असते. त्यामुळे वैद्यकीय प्रवेशासाठी घेतली जाणारी परीक्षा ही नितांत पारदर्शक, विश्वासार्ह आणि निष्पक्ष असणे अपेक्षित असते. परंतु सलग तिसऱ्या वर्षी वैद्यकीय प्रवेश परीक्षेभोवती निर्माण झालेले संशय, पेपरफुटीचे आरोप आणि अखेरीस परीक्षा रद्द करण्याची वेळ येणे हे केवळ प्रशासकीय अपयश नाही, तर संपूर्ण व्यवस्थेच्या नैतिक दिवाळखोरीचे लक्षण मानावे लागेल.
देशभरातील लाखो विद्यार्थी वर्षानुवर्षे प्रचंड ताणाखाली अभ्यास करत असतात. अनेकांच्या घरातील आर्थिक परिस्थिती हलाखीची असते. पालक कर्ज काढतात, स्वतःच्या गरजा बाजूला ठेवतात आणि मुलांच्या शिक्षणासाठी आयुष्य झोकून देतात. अशा वेळी परीक्षा ही केवळ प्रश्नपत्रिकांची चाचणी राहत नाही; ती एका कुटुंबाच्या स्वप्नांची, त्यागाची आणि आशेची कसोटी बनते. त्यामुळे परीक्षा रद्द होणे म्हणजे केवळ दिनदर्शिकेतील एक तारीख बदलणे नव्हे, तर लाखो मनांवर पुन्हा अनिश्चिततेचे ओझे टाकणे होय.
यातील सर्वांत गंभीर बाब म्हणजे विद्यार्थ्यांच्या मनात निर्माण होणारा अन्यायाचा भाव. प्रामाणिकपणे अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्याला जर व्यवस्थेवर विश्वासच उरला नाही, तर त्या समाजाचे भविष्य कोणत्या मूल्यांवर उभे राहणार? गुणवत्तेपेक्षा पैशाला, प्रभावाला किंवा गैरमार्गाला महत्त्व मिळत असल्याचा संदेश जर सातत्याने जात राहिला, तर मेहनतीचे संस्कार कोसळायला वेळ लागणार नाही.
याहूनही चिंताजनक बाब म्हणजे ही परीक्षा भविष्यातील डॉक्टर घडवणारी आहे. ज्यांच्या हातात उद्याचा समाज आपले आरोग्य सोपवणार आहे, त्या क्षेत्राच्या प्रवेशद्वारावरच भ्रष्टाचाराची सावली पडत असेल, तर ही केवळ शैक्षणिक समस्या राहत नाही; ती सार्वजनिक विश्वासाच्या ऱ्हासाची समस्या बनते.
विद्यार्थ्यांनी पुन्हा उभे राहून अभ्यासाला लागणे, हा आजच्या घडीला वास्तववादी मार्ग असला तरी त्यामागे असलेली वेदना आणि मानसिक थकवा शासनाने समजून घेतला पाहिजे. परीक्षा घेणाऱ्या संस्थांनी केवळ निवेदने देऊन जबाबदारी झटकू नये. पारदर्शकता, कठोर उत्तरदायित्व आणि तंत्रशुद्ध व्यवस्था यांशिवाय या प्रश्नाचे उत्तर नाही. कारण शेवटी ही केवळ परीक्षा नाही; हा देशाच्या भविष्यातील आरोग्यव्यवस्थेवरील विश्वासाचा प्रश्न आहे.
राजू शिंदे हे “आपला महाराष्ट्र डिजिटल” चे लेखक व प्रतिनिधी असून समाजजागृती, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय), डिजिटल जागरूकता आणि सकारात्मक सामाजिक बदल या विषयांवर सातत्याने लेखन करतात. त्यांच्या लेखनातून आधुनिक तंत्रज्ञान आणि समाजहित यांचा समतोल साधत सर्वसामान्यांपर्यंत उपयुक्त माहिती पोहोचवली जाते.