विशेष प्रतिनिधी :
कुळगाव-बदलापूर अ दर्जाच्या नगरपरिषदेच्या हद्दीत सध्या कचरा व्यवस्थापनाचा प्रश्न ऐन टप्प्यावर आला आहे. शहरातील सुमारे पन्नास वॉर्डांमध्ये घरगुती कचरा उचलण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या गाड्या अत्यंत जुन्या आणि जीर्ण अवस्थेत असून अनेक वाहनांवर क्रमांक प्लेटदेखील नसल्याचे समोर आले आहे. गाड्या वारंवार बंद पडत असल्याने नियमित कचरा संकलन होत नाही, परिणामी नागरिकांना घरात कचरा साठवावा लागतो किंवा तो रस्त्यावर टाकण्याची वेळ येते.
दररोज घराघरांतून कचरा उचलण्याची जबाबदारी नगरपरिषदेवर असली तरी प्रत्यक्षात अनेक वॉर्डांमध्ये दोन ते तीन दिवस गाडी येत नसल्याच्या तक्रारी वाढल्या आहेत. काही भागांत कचरा उचलणारी गाडी येईलच याची खात्री नसल्याने नागरिकांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण आहे. शहर अ दर्जाचे असतानाही स्वच्छतेच्या मूलभूत सुविधांबाबत सातत्याचा अभाव दिसून येत असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.
सध्या वापरात असलेल्या गाड्या जुना ताफा असल्याने त्यांची देखभाल आणि दुरुस्ती यावर मोठा खर्च होत आहे. इंजिन बिघाड, टायर समस्या, ब्रेकडाउन अशा तांत्रिक अडचणी वारंवार निर्माण होत आहेत. काही वाहनांवर क्रमांक प्लेट नसल्याची बाबही समोर आल्याने वाहतूक नियम आणि पारदर्शकतेबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत. यामुळे कचरा संकलनाची साखळी विस्कळीत होत असून नियोजनात सातत्य राहत नाही.
पन्नास वॉर्ड असलेल्या शहरात प्रत्येक वॉर्डासाठी नियमित फेरीची यंत्रणा असणे अपेक्षित आहे. मात्र प्रत्यक्षात काही भागांना प्राधान्य दिले जाते, तर काही भागांमध्ये गाड्या उशिरा पोहोचतात किंवा येतच नाहीत. कचरा दोन दिवस घरात साठल्यानंतर दुर्गंधी आणि अस्वच्छतेचा त्रास वाढतो. विशेषतः पावसाळ्यात ही समस्या अधिक तीव्र होते. रस्त्यावर कचरा टाकल्याने तो नाल्यांमध्ये अडकून पाणी तुंबण्याचा धोका निर्माण होतो, तसेच आरोग्यविषयक समस्या वाढण्याची शक्यता असते.
नागरिकांच्या मते, शहराचा विस्तार आणि लोकसंख्या वाढ लक्षात घेता विद्यमान वाहनताफा अपुरा पडत आहे. आधुनिक कचरा संकलन यंत्रणा, जीपीएस आधारित ट्रॅकिंग, तसेच प्रत्येक वॉर्डासाठी निश्चित वेळापत्रक जाहीर करणे आवश्यक आहे. वाहनांची नियमित तपासणी आणि देखभाल यासाठी स्वतंत्र निधी व कार्यपद्धती ठरविण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.
प्रशासनाकडून या समस्येची दखल घेण्यात येत असल्याचे सांगितले जात असले तरी तातडीच्या उपाययोजना दिसून येणे आवश्यक आहे. नवीन गाड्यांची खरेदी, जुन्या वाहनांचे टप्प्याटप्प्याने निर्गमन, तसेच कचरा संकलनासाठी ठोस नियोजन राबविणे ही काळाची गरज आहे. नागरिकांनाही कचरा रस्त्यावर टाकण्याऐवजी प्रशासनाशी संपर्क साधून तक्रार नोंदवण्याचे आवाहन केले जात आहे.
एकूणच, बदलापूरसारख्या अ दर्जाच्या शहरात कचरा व्यवस्थापन ही मूलभूत सेवा प्रभावीपणे राबविणे अत्यावश्यक आहे. प्रशासनाने तातडीने पावले उचलून नियमित आणि पारदर्शक कचरा संकलन व्यवस्था उभी केल्यास शहर स्वच्छतेच्या दिशेने सकारात्मक बदल घडू शकतो.
