विशेष प्रतिनिधी :
ठाणे जिल्ह्यातील वेगाने वाढणाऱ्या उपनगरांना दिलासा देणारी महत्त्वाची पायाभूत सुविधा योजना पुढे सरकली आहे. ठाणे-भिवंडी-कल्याण या मार्गिकेवरील मेट्रो ५ तसेच कल्याण-तळोजा मेट्रो १२ या प्रकल्पांचा विस्तार करून बदलापूर, टिटवाळा, मुंब्रा आणि कळवा परिसराला मेट्रो नेटवर्कशी जोडण्याचा प्रस्ताव पुढे आला आहे. मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण (एमएमआरडीए) अधिकाऱ्यांसोबत झालेल्या आढावा बैठकीत या विस्तार प्रकल्पांना गती देण्याबाबत चर्चा झाली. या निर्णयामुळे ठाणे जिल्ह्यातील लाखो प्रवाशांना जलद आणि पर्यायी सार्वजनिक वाहतुकीचा पर्याय उपलब्ध होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
सध्या मेट्रो ५ ही मार्गिका ठाणे, भिवंडी आणि कल्याण या भागांना जोडणारी महत्त्वाची प्रकल्प म्हणून उभारली जात आहे. या मार्गिकेचा पुढील टप्पा कल्याणपलीकडे नेण्याचा आराखडा तयार करण्यात आला आहे. प्रस्तावित विस्तारानुसार दुर्गाडी नाका येथून पुढे उल्हासनगरमार्गे अंबरनाथ आणि त्यानंतर बदलापूरजवळील चिखलोली रेल्वे स्थानकापर्यंत मेट्रो पोहोचवण्याचा विचार आहे. त्यानंतरच्या टप्प्यात बदलापूरपर्यंत स्वतंत्र विस्तार करण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच मेट्रो ५ च्या आणखी एका शाखेद्वारे दुर्गाडी नाका ते टिटवाळा असा मार्ग विकसित करण्याचाही प्रस्ताव आहे. या प्रकल्पामुळे कल्याणच्या पलीकडे राहणाऱ्या नागरिकांना ठाणे आणि मुंबईशी थेट मेट्रोद्वारे संपर्क मिळू शकतो.
दरम्यान, कल्याण-तळोजा मेट्रो १२ चा विस्तार देखील महत्त्वाचा मानला जात आहे. सध्या सुरू असलेल्या या प्रकल्पाला नव्या आराखड्यानुसार शिळफाटा मार्गे मुंब्रा आणि कळवा परिसरातून पुढे ठाण्याशी जोडण्याची योजना आहे. त्यामुळे मुंब्रा-कळवा परिसरात प्रथमच मेट्रो सेवा उपलब्ध होणार असून, स्थानिक रेल्वेवर असलेला ताण काही प्रमाणात कमी होण्याची अपेक्षा आहे.
या प्रकल्पांचा आणखी एक वैशिष्ट्यपूर्ण भाग म्हणजे ‘डबल डेकर’ पायाभूत सुविधा संकल्पना. या मॉडेलनुसार एका उन्नत संरचनेत सर्वात खालच्या स्तरावर रस्ता, त्यावर उड्डाणपूल आणि सर्वात वर मेट्रो मार्गिका उभारली जाणार आहे. या पद्धतीमुळे कमी जागेत अधिक वाहतूक क्षमता निर्माण होऊ शकते आणि जमिनीचा वापरही तुलनेने कमी होतो. वाढत्या शहरीकरणाच्या पार्श्वभूमीवर ठाणे जिल्ह्यासाठी हा पर्याय महत्त्वाचा ठरू शकतो.
ठाणे, कल्याण, डोंबिवली, अंबरनाथ आणि बदलापूर या परिसरात गेल्या काही वर्षांत लोकसंख्या आणि औद्योगिक विकास झपाट्याने वाढला आहे. परिणामी, मध्य रेल्वेच्या स्थानिक गाड्यांवर मोठ्या प्रमाणात गर्दी होत असल्याची समस्या वारंवार समोर येत आहे. या परिस्थितीत मेट्रोसारखी पर्यायी सार्वजनिक वाहतूक उपलब्ध झाल्यास प्रवासाचा वेळ कमी होण्याबरोबरच रस्ते आणि रेल्वेवरील ताणही कमी होण्यास मदत होईल, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
या विस्तार प्रकल्पांसोबतच बदलापूर-काटई मार्गाचे रुंदीकरण, शिळफाटा-रांजणोली आणि वालधुनी-नेवाळी उन्नत मार्ग यांसारख्या रस्ते प्रकल्पांनाही गती देण्यावर भर दिला जात आहे. या सर्व योजनांचा उद्देश म्हणजे ठाणे जिल्ह्यातील वाढत्या वाहतुकीचे व्यवस्थापन करणे आणि मुंबई-नवी मुंबईशी उपनगरांची जलद जोडणी निर्माण करणे हा आहे.
एकूणच, मेट्रो ५ आणि १२ च्या प्रस्तावित विस्तारामुळे ठाणे जिल्ह्यातील वाहतूक व्यवस्थेत मोठा बदल होण्याची शक्यता आहे. बदलापूर, टिटवाळा आणि मुंब्रा सारख्या उपनगरांना मेट्रोचे जाळे जोडले गेल्यास प्रवाशांसाठी प्रवास अधिक सोयीस्कर होईल. मात्र या प्रकल्पांच्या अंमलबजावणीसाठी जमीन संपादन, आर्थिक तरतूद आणि वेळेत काम पूर्ण करणे ही आव्हाने महत्त्वाची ठरणार आहेत. योग्य नियोजन आणि समन्वय साधला गेल्यास आगामी काळात ठाणे जिल्ह्याचा वाहतूक नकाशा अधिक आधुनिक आणि कार्यक्षम होऊ शकतो.
