पुण्याच्या सार्वजनिक आणि राजकीय जीवनात आपुलकी, विश्वास आणि सातत्य यांचे प्रतीक असलेले माजी महापौर शांतीलाल सुरतवाला उर्फ सार्वजनिक काका यांचे निधन ही शहरासाठी मोठी हानी आहे. राजकारणाच्या गदारोळातही माणुसकी, संवाद आणि लोकसंपर्क जपणारा हा नेता आज शांत झाला आहे; मात्र त्यांनी निर्माण केलेली मूल्यांची शिदोरी पुणेकरांच्या स्मरणात कायम राहील.
‘सार्वजनिक काका’ हे नाव त्यांना सहज मिळाले नव्हते. पुण्यातील गणेशोत्सव, सामाजिक उपक्रम, स्थानिक प्रश्नांवरील लढे आणि नागरिकांशी थेट संवाद या सर्व ठिकाणी त्यांची उपस्थिती हमखास असायची. गणेश मंडळांचे ते खरे अर्थाने आधारस्तंभ होते. मंडळांची उभारणी, वर्गणी, नियोजन, प्रशासनाशी समन्वय या बाबींमध्ये ते मार्गदर्शक म्हणून उभे राहत. त्यामुळेच अनेक पिढ्यांनी त्यांना ‘काका’ म्हणून स्वीकारले.
राजकीय प्रवासाची सुरुवात त्यांनी शिवसेनेतून केली. एक शिवसैनिक म्हणून रस्त्यावर उतरून काम करताना त्यांनी संघटन, शिस्त आणि जनाधार यांची शाळा अनुभवली. पुढे काळानुसार राजकीय वाटा बदलत गेले, परंतु व्यक्ती म्हणून ते कधीही बदलले नाहीत. शरद पवार यांचे ते कट्टर समर्थक म्हणून ओळखले जात. पवार साहेबांच्या समन्वयी, वास्तववादी आणि विकासकेंद्री राजकारणाशी त्यांची नाळ जुळली होती. मतभेदांपेक्षा संवाद, संघर्षांपेक्षा समन्वय ही भूमिका त्यांनी आयुष्यभर जपली.
पुण्याचे महापौर म्हणून त्यांनी शहराच्या प्रश्नांकडे केवळ प्रशासकीय नव्हे तर मानवी दृष्टिकोनातून पाहिले. पाणी, स्वच्छता, रस्ते, सार्वजनिक आरोग्य यांसारख्या मूलभूत विषयांवर त्यांनी सातत्याने आवाज उठवला. मोठ्या घोषणा करण्यापेक्षा छोट्या पण परिणामकारक निर्णयांवर त्यांचा भर होता. त्यामुळेच सर्व पक्षांतील कार्यकर्ते आणि सामान्य नागरिक यांच्यात त्यांना मान मिळाला.
आज शांतीलाल सुरतवाला यांचे जाणे म्हणजे केवळ एका माजी महापौराचे निधन नाही, तर पुण्याच्या सार्वजनिक संस्कृतीतील एक आपुलकीचा धागा तुटला आहे. ‘सार्वजनिक काका’ म्हणून त्यांनी जे नाते शहराशी बांधले, ते राजकीय पदांपलीकडचे होते. पुणेकरांच्या मनात ते नेहमीच एक आपले माणूस म्हणून जिवंत राहतील.
